صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

91

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

اهل - آل آل و اهل را با هم آورده‌ايم ؛ چون در اصل اشتقاق و معنا به هم نزديكند . راغب در مفردات دربارهء آل چنين مىگويد : « آل مقلوب أهل است و در تصغير آن گفته مىشود : أهيل ، جز اين كه آل خاص أعلام و انسان است نه اسم نكره ، زمان و مكان . گفته مىشود : آل فلان ، ولى گفته نمىشود آل رجل و آل فلان زمان و آل فلان مكان ؛ و گفته نمىشود : آل الخياط ، بلكه به موجود اشرف و افضل اضافه مىشود . گفته مىشود : آل اللّه ، آل السلطان . اهل به همه چيز اضافه مىشود . گفته مىشود : اهل اللّه ، اهل الخياط . چنان كه گفته مىشود : أهل فلان زمان و اهل فلان مكان . گفته مىشود : آل در اصل اسم شخص است و به أويل مصغّر مىشود و دربارهء كسانى كه به انسان اختصاص ذاتى دارند - چه قرابت نزديك و چه از سر دوستى - كاربرد دارد . خداوند مىفرمايد : وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ « 1 » . و يا : أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ « 2 » . راغب آن‌گاه ، به تعيين معناى آل نبى ، شناخت آنها و اين كه چه كسانى هستند ، مىپردازد و مىگويد : « آل نبى ( ع ) خويشاوندان او هستند . و گفته شد : كسانى كه از حيث دانش به او اختصاص دارند ؛ چون دينداران دو گروه هستند : گروهى در علم راستين و عمل استوار تخصّص دارند كه به آنها آل نبى و امّت وى گفته مىشود ؛ و گروهى به علم از سر

--> ( 1 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 33 : خاندان ابراهيم و خاندان عمران . ( 2 ) - غافر ( 40 ) آيهء 46 : فرعونيان را در سخت‌ترين [ انواع ] عذاب درآوريد .